Đề thi HSG môn Lịch sử 9 - Lần 4 - Năm học 2022-2023 - Trường TH&THCS Hồng Phương (Có đáp án)

Nội dung tài liệu: Đề thi HSG môn Lịch sử 9 - Lần 4 - Năm học 2022-2023 - Trường TH&THCS Hồng Phương (Có đáp án)

1. PHÒNG GD&ĐT YÊN LẠC KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 LẦN 4 TRƯỜNG TH&THCS HỒNG PHƯƠNG NĂM HỌC 2022-2023 ĐỀ THI MÔN: LỊCH SỬ Thời gian làm bài: 150 phút (không kể thời gian giao đề) Đề thi này gồm 01 trang Câu 1.(2,0 điểm) Ý nghĩa của cách mạng tháng Mười Nga 1917? Câu 2.(3 điểm) Phong trào giải phóng dân tộc ở Á, Phi, Mĩ La Tinh sau chiến tranh thế giới thứ hai trải qua mấy giai đoạn? Thắng lợi của phong trào giải phóng dân tộc có làm thay đổi bản đồ chính trị thế giới không?Vì sao? Câu 3.(3,0 điểm) Trào lưu cải cách Duy tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX ra đời trong hoàn cảnh nào? Nhận xét những mặt tích cực, hạn chế, kết quả, ý nghĩa của các đề nghị cải cách đó? Câu 4.(2,0 điểm) Khởi nghĩa Yên Thế có những đặc điểm nào khác so với các cuộc khởi nghĩa trong phong trào Cần Vương chống Pháp cuối thế kỉ XIX? Câu 5.(2,0 điểm) Con đường tìm chân lí cứu nước của Nguyễn Ái Quốc có gì độc đáo, khác với con đường cứu nước của các bậc tiền bối? Câu 6.(2,0 điểm) Công cuộc cải tổ của Liên Xô diễn ra trong hoàn cảnh nào? Kết quả của công cuộc cải tổ? Câu 7.(2,0 điểm) Nêu những thành tựu tiêu biểu của Liên Xô về khoa học – kĩ thuật từ 1945 đến những năm 70 của thế kỉ XX. Ý nghĩa của những thành tựu đó với Liên Xô và thế giới? Câu 8.(2,0 điểm) Liên Xô và các nước Đông Âu đã có sự hợp tác như thế nào về kinh tế-chính trị, quân sự? Sự hợp tác này dựa trên những cơ sở nào? Câu 9.(2,0 điểm) Khái quát quá trình phát triển của phong trào giải phóng dân tộc từ năm 1945 đến những năm 90 của thế kỉ XX. Tác động của quá trình đó đến quan hệ quốc tế như thế nào? -------------HẾT------------ Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm. Họ tên thí sinh................................................................SBD:.................phòng thi.............
2. PHÒNG GD&ĐT YÊN LẠC KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 LẦN 4 TRƯỜNG TH&THCS HỒNG PHƯƠNG NĂM HỌC 2022-2023 HDC MÔN: LỊCH SỬ HDC này gồm 04 trang I. Hướng dẫn chung: - Hướng dẫn chấm chỉ trình bày một cách giải với những nội dung cơ bản nhất mà thí sinh phải đề cập tới. Khi chấm bài học sinh làm theo hướng khác nếu đúng và đủ ý thì vẫn cho điểm tối đa, bài thi chỉ được cho điểm tối đa khi đủ ý, trình bày khoa học, logic. - Điểm toàn bài tính đến 0,25 và không làm tròn. II. Đáp án và biểu điểm: Câu Nội dung Điểm 1 Ý nghĩa của cách mạng tháng Mười Nga 1917? 2,0 - Làm thay đổi hoàn toàn vận mệnh đất nước và số phận của hàng triệu con người ở Nga. Lần đầu tiên trong lịch sử, cách mạng đã đưa những người lao động lên 0.5 nắm chính quyền, xây dựng chế độ mới. - Một chế độ xã hội mới - chế độ xã hội xã hội chủ nghĩa - đã được thiết lập với mục tiêu cao cả là xóa bỏ chế độ người bóc lột người, xây dựng một xã hội tự do, 0,5 hạnh phúc và công bằng cho mọi người lao động - Cách mạng tháng Mười đã dẫn đến những thay đổi lớn lao trên thế giới và để lại 0,5 nhiều bài học quý báu cho cuộc đấu tranh giải phóng của giai cấp vô sản, nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức - Tạo những điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của phong trào cộng sản và công 0,5 nhân quốc tế, phong trào giải phóng dân tộc ở nhiều nước 2 Phong trào giải phóng dân tộc ở Á, Phi, Mĩ La Tinh sau chiến tranh thế giới thứ hai 3,0 trải qua mấy giai đoạn? Thắng lợi của phong trào giải phóng dân tộc có làm thay đổi bản đồ chính trị thế giới không? Vì sao? * Phong trào giải phóng dân tộc sau CTTG II chia làm 3 giai đoạn: - Từ năm 1945 đến giữa những năm 60 của thế kỉ XX 0,5 - Từ giữa những năm 1960 đến giữa những năm 70 của thế kỉ XX 0.5 - Từ giữa những năm 1970 đến giữa những năm 90 của thế kỉ XX 0.5 *Thắng lợi của phong trào giải phóng dân tộc có làm thay đổi bản đồ chính trị thế giới. Vì: + Thắng lợi của phong trào giải phóng dân tộc đã xóa bỏ ách thống trị của chủ nghĩa thực dân, làm cho hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc và chế độ phân biệt chủng tộc sụp đổ hoàn toàn 0,5 + Đưa tới sự ra đời của hơn 100 quốc gia độc lập. Các quốc gia độc lập ngày càng tích 0,5 cực tham gia và có vai trò quan trọng trong đời sống chính trị thế giới + Góp phần làm xói mòn và dẫn tới sự sụp đổ của trật tự thế giới hai cực Ianta 0,5 3 Trào lưu cải cách Duy tân ở Việt Nam nửa cuối thế kỉ XIX ra đời trong hoàn 3,0 cảnh nào? Nhận xét những mặt tích cực, hạn chế, kết quả, ý nghĩa của các đề nghị cải cách đó? * Hoàn cảnh : - Vào những năm 60 của thế kỉ XIX, thực dân Pháp ráo riết mở rộng chiến tranh 0, 5 xâm lược Nam Kì, chuẩn bị tấn công đánh chiếm cả nước - Triều đình Huế vẫn tiếp tục thực hiện các chính sách nội trị, ngoại giao lỗi thời, 0,5 lạc hậu khiến cho kinh tế, xã hội Việt Nam rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng. - Bộ máy chính quyền từ trung ương đến địa phương trở nên mục ruỗng: nông 0.5 nghiệp, thủ công nghiệp và thương nghiệp đình trệ; tài chính cạn kiệt, đời sống nhân dân khó khăn.
3. - Mâu thuẫn giai cấp và mâu thuẫn dân tộc ngày càng gay gắt, phong trào khởi 0,5 nghĩa nông dân, binh lính bùng nổ ở nhiều nơi càng đẩy đất nước vào tình trạng rối ren.=> Trong bối cảnh đó, các trào lưu cải cách Duy tân ra đời * Nhận xét...: 0,25 - Tích cực: Trào lưu cải cách đã đáp ứng phần nào yêu cầu của nước ta lúc đó, có tác động tới cách nghĩ, cách làm của một bộ phận quan lại triều đình - Hạn chế: các đề nghị cải cách mang tính chất rời rạc, lẻ tẻ, chưa xuất phát từ những cơ sở bên trong, chưa giải quyết được hai mâu thuẫn cơ bản của xã hội Việt 0,25 Nam là mâu thuẫn giữa nhân dân ta với thực dân Pháp và giữa nông dân với địa chủ phong kiến. - Kết quả: Triều đình Huế cự tuyệt, không chấp nhận những thay đổi và từ chối các 0,25 đề nghị cải cách. Điều này đã làm cản trở sự phát triển của những tiền đề mới, khiến xã hội luẩn quẩn trong vòng bế tắc của chế độ thuộc địa nửa phong kiến - Ý nghĩa: Những tư tưởng cải cách cuối thế kỉ XIX đã gây được tiếng vang lớn, 0.25 dám tấn công vào tư tưởng lỗi thời, bảo thủ cản trở bước tiến của dân tộc, phản ánh trình độ nhận thức mới của những người Việt Nam hiểu biết. Góp phần vào việc chuẩn bị cho sự ra đời phong trào Duy tân ở Việt Nam vào đầu thế kỉ XX 4 Khởi nghĩa Yên Thế có những đặc điểm nào khác so với các cuộc khởi nghĩa 2,0 trong phong trào Cần Vương chống Pháp cuối thế kỉ XIX? 10 năm (1885-1896) - thời kì 30 năm (1884-1913) - thời kì Thời Pháp bình định Việt Nam. Pháp bình định và khai thác 0.5 gian thuộc địa lần thứ nhất. Lãnh Các văn thân, sĩ phu yêu nước Nông dân - đứng đầu là Đề đạo dưới ngọn cờ Cần Vương. Thám. -Chống chính sách cướp bóc 0.5 Chống thực dân Pháp, giành độc và bình định quân sự của thực lập dân tộc, khôi phục lại chế độ dân Pháp. Mục tiêu phong kiến có vua giỏi, tôi hiền. - Bảo vệ cuộc sống của mình, mong muốn xây dựng một 0.5 cuộc sống bình yên, giữ đất, giữ làng. Địa bàn Rộng khắp Bắc Kì và Trung Kì Vùng rừng núi Yên Thế của hoạt Bắc Giang, sau đó có mở rộng động ra một số tỉnh Bắc Kì. 0.5 5 Con đường tìm chân lí cứu nước của Nguyễn Ái Quốc có gì độc đáo, khác với 2,0 con đường cứu nước của các bậc tiền bối? * Về hướng đi: - Các bậc tiền bối như: + Phan Bội Châu chọn con đường đi sang phương Đông (Nhật Bản, Trung Quốc), đối tượng mà ông gặp gỡ là những chính khách Nhật Bản để xin họ giúp Việt Nam 0,25 đánh Pháp, chủ trương đấu tranh bạo động. + Phan Châu Trinh lại chủ trương cứu nước bằng biện pháp cải cách... dựa vào Pháp để đánh đổ ngôi vua và bọn phong kiến hủ bại, giành độc lập dân tộc. - Nguyễn Ái Quốc lựa chọn con đường đi sang phương Tây: nơi có tư tưởng tự do, 0.25 bình đẳng, bác ái. Trong quá trình đó, Người bắt gặp chân lí cứu nước của chủ nghĩa Mác - Lênin Đây là con đường cứu nước duy nhất đúng đắn đối với dân tộc ta, cũng như đối 0.5 với các dân tộc thuộc địa và phụ thuộc khác, vì nó phù hợp với sự phát triển của lịch sử. * Về mục tiêu: - Các bậc tiền bối: ra nước ngoài để cầu viện, mong muốn Nhật Bản, Pháp giúp
4. đỡ. Mong muốn giải phóng dân tộc, thiết lập lại chế độ phong kiến hoặc đi theo 0.25 con đường dân chủ tư sản. - Nguyễn Ái Quốc: mục đích xem các nước trên thế giới làm như thế nào rồi trở về giúp đồng bào. 0.25 * Về phương thức: - Các bậc tiền bối: Muốn sang Trung Quốc, Nhật Bản tìm kiếm những cái hay, cái 0.25 đẹp của thể chế chính trị dân chủ tư sản thông qua sách vở Tân thư, Tân báo - Nguyễn Ái Quốc: Quá trình tìm đường cứu nước của Nguyễn Ái Quốc là quá trình khảo sát, quá trình lựa chọn, trải qua thực tiễn để khảo nghiệm và học tập. 0.25 --> Người bắt gặp chân lí cứu nước của chủ nghĩa Mác-Lênin và xác định con đường cứu nước theo con đường của Cách mạng tháng Mười Nga. 6 Công cuộc cải tổ của Liên Xô diễn ra trong hoàn cảnh nào? Kết quả của công 2,0 cuộc cải tổ? * Hoàn cảnh - Thế giới: Năm 1973, cuộc khủng hoảng dầu mỏ đã mở đầu cho cuộc khủng hoảng nhiều mặt của thế giới, đòi hỏi các nước phải có những cải cách về kinh tế 0,5 và chính trị - xã hội. - Trong nước: 0,25 + Trước bối cảnh khủng hoảng, Ban lãnh đạo Liên Xô đã không tiến hành các cải cách cần thiết .. => làm cản trở sự phát triển của đất nước. + Đầu những năm 80 của thế kỉ XX, Liên Xô lâm vào tình trạng khủng hoảng trầm 0,5 trọng: kinh tế khó khăn, đời sống người dân giảm sút + Tháng 3/1985, Gooc-ba-chốp tiến hành cải tổ. 0,25 * Kết quả: Công cuộc cải tổ lâm vào tình trạng bị động, lúng túng, đầy khó khăn, bị trượt ra 0.5 khỏi mục tiêu CNXH 7 Nêu những thành tựu tiêu biểu của Liên Xô về khoa học – kĩ thuật từ 1945 2,0 đến những năm 70 của thế kỉ XX. Ý nghĩa của những thành tựu đó với Liên Xô và thế giới? * Những thành tựu về khoa học – kĩ thuật của Liên Xô: Thời kì này khoa học kĩ thuật của Liên Xô có sự phát triển vượt bậc, gặt hái được những thành công vang dội: + Năm 1949 chế tạo thành công bom nguyên tử phá vỡ thế độc quyền hạt nhân của Mĩ 0,5 + Năm 1957 phóng thành công vệ tinh nhân tạo vào khoảng không của vũ trụ, mở 0,25 đầu kỉ nguyên chinh phục vũ trụ của loài người + Năm 1961 phóng con tàu “Phương Đông” đưa nhà du hành vũ trụ Ga- ga- rin 0,25 bay vòng quanh Trái Đất, cũng là nước dẫn đầu thế giới về những chuyến bay dài ngày trong vũ trụ * Ý nghĩa: - Trên cơ sở những thành tựu khoa học-kĩ thuật => kinh tế, quân sự, của nhân dân 0,5 Xô-viết được cải thiện, Liên Xô có vị trí quan trọng trong việc giải quyết những công việc quốc tế. - Giúp Liên Xô đạt thế cân bằng sức mạnh quân sự nói chung và sức mạnh hạt 0.25 nhân nói riêng với Mĩ và phương Tây; trở thành đối trọng của Mĩ trong trật tự thế giới hai cực, làm đảo lộn chiến lược toàn cầu của Mĩ. - Giúp Liên Xô có điều kiện giúp đỡ các nước xã hội chủ nghĩa, ủng hộ phong trào 0.25 giải phóng dân tộc Á - Phi - Mĩ Latinh trong cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân. 8 Liên Xô và các nước Đông Âu đã có sự hợp tác như thế nào về kinh tế-chính 2,0 trị, quân sự? Sự hợp tác này dựa trên những cơ sở nào?
5. * Sự hợp tác về kinh tế: - Ngày 8/1/1949, Hội đồng tương trợ kinh tế (SEV) được thành lập với sự tham gia của cá nước: Liên Xô, An-ba-ni 0.25 - Mục đích: nhằm đẩy mạnh sự hợp tác, giúp đỡ lẫn nhau giữa các nước XHCN 0,25 => đánh dấu sự hình thành hệ thống xã hội chủ nghĩa. * Sự hợp tác về chính trị - quân sự - Tháng 5/1955, Liên Xô và các nước Đông Âu đã thỏa thuận cùng nhau thành lập Tổ chức Hiệp ước Vác-sa-va được - một liên minh mang tính chất phòng thủ về 0.25 quân sự và chính trị của các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu. - Mục đích: Nhằm bảo vệ công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của các nước này, 0,25 góp phần to lớn trong việc duy trì nền hòa bình, an ninh của châu Âu và thế giới. * Cơ sở của sự hợp tác: - Liên Xô và Đông Âu đều có chung một mục tiêu là xây dựng chủ nghĩa xã hội. 0,5 - Cùng chung hệ tư tưởng của chủ nghĩa Mác Lê-nin. 0.25 - Đều do Đảng Cộng sản lãnh đạo. 0.25 9 Khái quát quá trình phát triển của phong trào giải phóng dân tộc từ năm 2,0 1945 đến những năm 90 của thế kỉ XX. Tác động của quá trình đó đến quan hệ quốc tế như thế nào? * Khái quát.. - Giai đoạn từ năm 1945 đến giữa những năm 60 của thế kỉ XX: nhân dân nhiều nước Á, Phi, Mĩ Latinh tiến hành khởi nghĩa vũ trang, giành chính quyền Hệ 0,5 thống thuộc địa của chủ nghĩa đế quốc - thực dân cơ bản đã bị sụp đổ - Giai đoạn từ giữa những năm 60 đến giữa những năm 70 của thế kỉ XX: phong trào đấu tranh giành độc lập của nhân các nước Ăng-gô-la, Mô-dăm-bích và Ghi-nê 0,25 - Giai đoạn từ giữa những năm 70 đến giữa những năm 90 của thế kỉ XX: chế độ 0,5 phân biệt chủng tộc bị xóa bỏ -> hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa để quốc đã bị sụp đổ hoàn toàn. * Tác động của quá trình đó đến quan hệ quốc tế: - Góp phần phá vỡ từng mảng lớn đến làm sụp đổ hoàn toàn hệ thống thuộc địa của chủ nghĩa thực dân, đưa các quốc gia độc lập bước lên vũ đài chính trị thế giới. 0,25 - Góp phần làm thay đổi căn bản bản đồ chính trị thế giới, thu hẹp phạm vi của chủ 0,25 nghĩa tư bản. - Góp phần làm xói mòn trật tự hai cực Ianta; góp phần thay đổi tương quan lực lượng giữa hai phe CNXH và TBCN. 0.25 ------------------- Hết-------------------