Giáo án Ngữ Văn 7 - Tuần 23, Bài: Sự giàu đẹp của Tiếng Việt

Nội dung tài liệu: Giáo án Ngữ Văn 7 - Tuần 23, Bài: Sự giàu đẹp của Tiếng Việt

1. Tuần 23: Văn Bản: (Đọc Thêm) SỰ GIÀU ĐẸP CỦA TIẾNG VIỆT (Đặng Thai Mai) I. Mục tiêu cần đạt: -Thấy được những lí lẽ, chứng cứ có sức thuyết phục và toàn diện mà tác giả đã sử dụng để lập luận trong văn bản -Hiểu được sự giàu đẹp của tiếng Việt II Nội Dung: 1. Tìm hiểu chung: 1.1Tác giả -Đặng Thai Mai (1902 – 1984) quê Nghệ An. -Là nhà văn, nhà nghiên cứu VH nổi tiếng, nhà hoạt động xã hội uy tín. -Năm 1996, được Nhà nước phong tặng giải thưởng HCM về văn hoá nghệ thuật. 1.2 Tác phẩm: Bài “ Sự Giàu Đẹp Của Tiếng Việt” là đoạn trích ở phần đầu bài nghiên cứu dài “TV, 1 biểu hiện hùng hồn của sức sống dân tộc”, trong tuyển tập Đặng Thai Mai, tập II. 1.3.Bố cục: 2 đoạn - Đ1 : “Từ đầu qua các thời kì lịch sử”:->Nêu nhận định TV là một thứ tiếng đẹp, một thứ tiếng hay và giải thích nhận định ấy. - Đ 2: Đoạn còn lại:-> chứng minh cái đẹp và cái hay của TV về ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp tạo nên sức sống của Tiếng việt 2.Tìm hiểu văn bản: 2.1 Đoạn 1: Hai câu mở đầu khẳng định giá trị và địa vị của Tiếng Việt, từ đó đưa ra luận điểm của bài “Tiếng Việt có những đặc sắc của 1 thứ tiếng đẹp, 1 thứ tiếng hay”. → Đoạn văn mạch lạc và mẫu mực. 2.2. Đoạn 2: a. TV, một thứ tiếng đẹp. Hai dẫn chứng: - Ý kiến của người nước ngoài. - Trích lời một giáo sĩ nước ngoài sang nước ta truyền đạo. → Hai dẫn chứng khách quan, tiêu biểu ca ngợi vẻ đẹp Tiếng Việt: + Hệ thống nguyên âm và phụ âm phong phú, + Giàu thanh điệu, +Cú pháp cân đối, nhịp nhàng, + Từ vựng dồi dào... b. TV, một thứ tiếng hay.
2. - Phong phú, dồi dào về cấu tạo từ ngữ và hình thức diễn đạt, - Từ vựng tăng nhanh, - Ngữ pháp uyển chuyển, chính xác hơn, - Thỏa mãn yêu cầu phát triển của đời sống Văn hóa-Xã hội →Sự giàu có và sự phong phú của Tiếng Việt 3.Nghệ thuật: -Sự kết hợp khéo léo và có hiệu quả giữa lập luận giải thích và lập luận chứng minh bằng những lí lẽ, dẫn chứng, lập luân theo kiểu diễn dịch-phân tích từ khái quát đến cụ thể trên các phương diện. -Lựa chọn sử dụng ngôn ngữ lập luận linh hoạt:cách sử dụng từ ngữ sắc sảo, cách đặt câu có tác dụng diễn đạt thấu đáo vấn đề nghị luận 4.Ý nghĩa: - Tiếng Việt mang trong nó những giá trị văn hóa rất đáng tự hào của người Việt Nam. - Trách nhiệm giữ gìn, phát triển tiếng nói dân tộc của mỗi người Việt Nam. III/ Tổng kết : Ghi nhớ SGK/37 V Luyện tập: Câu 1 (trang 37, SGK Ngữ văn 7, tập 2): -Sưu tầm, ghi lại những ý kiến nói về sự giàu đẹp, phong phú của tiếng Việt và nhiệm vụ giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt? Câu 2:Tìm 5 dẫn chứng thế hiện sự giàu đẹp của tiếng Việt về ngữ âm, từ vựng trong các bài văn, thơ đã học hoặc đọc thêm ở các lớp 6, 7.
3. Tuần 23: Tiết 89,90 ĐỨC TÍNH GIẢN DỊ CỦA BÁC HỒ Văn Bản (Phạm Văn Đồng) I.Mục tiêu cần đạt: - Thấy được đức tính giản dị là phẩm chất cao quý của Bác Hồ qua đoạn văn nghị luận đặc sắc - Nhận ra và hiểu được Nghệ thuật nghị luận của tác giả trong bài, đặc biệt là cách nêu dẫn chứng cụ thể, toàn diện, rõ ràng, kết hợp giải thích. II Nội Dung: 1.Tìm hiểu chung 1.1 Tác giả - Phạm Văn Đồng (1906-2000) quê tỉnh Quảng Ngãi, là nhà cách mạng nổi tiếng, nhà văn hóa lớn, làm Thủ tưởng Chính phủ nước VN trên 30 năm. - Là học trò, người cộng sự gần gũi của Chủ tịch HCM. 1.2 . Tác phẩm: -VB được trích từ bài “Chủ tịch HCM, tinh hoa và khí phách của dân tộc, lương tâm của thời đại” diễn văn trong lễ kỉ niệm 80 năm ngày sinh Chủ tịch HCM 1970. 1.3 Thể loại: Nghị luận chứng minh - Luận điểm:“ Điều rất quan trọng... Hồ Chủ Tịch”. 2 Tìm hiểu văn bản: 2.1. Luận điểm chính “Điều rất quan trọng... tuyệt đẹp” sự nhất quán giữa cuộc đời CM và cuộc sống giản dị, thanh bạch ở Bác Hồ. 2.2 Chứng minh sự giản dị của Bác: *Đức tính giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh được biểu hiện trong đời sống, trong quan hệ với mọi người, trong lời nói và bài viết.cụ thể như sau: - Bữa cơm chỉ vài ba món đơn giản. - Cái nhà sàn chỉ vẻn vẹn vài ba phòng, hoà cùng thiên nhiên - Bác suốt đời làm việc, từ việc lớn đến việc nhỏ: cứu nước cứu dân, trồng cây, - Bác giản dị, khiêm tốn trong quan hệ với mọi người: + Viết thư cho một đồng chí. + Nói chuyện với các cháu miền Nam. + Việc gì tự làm được thì tự làm. - Giản dị trong lời nói, trong bài viết: + “Không có gì quý hơn độc lập tự do ” + “Nước VN là một, dân tộc VN là một, ”
4. => Các dc phong phú, toàn diện, nhận xét sâu sắc, dễ hiểu, dễ thuyết phục người đọc. *Đức tính giản dị thể hiện phẩm chất cao đẹp của Hồ Chí Minh với đời sống tinh thần phong phú, hiểu biết sâu sắc, quý trọng lao động, với tư tưởng và tình cảm làm nên tầm vóc văn hóa của Người *Thái độ của tác giả đối với đức tính giản dị của Bác Hồ:cảm phục, ngợi ca chân thành,nồng nhiệt. 3. Nghệ thuật: -Có dẫn chứng cụ thể,lí lẽ bình luận sâu sắc,có sức thuyết phục -Lập luận theo trình tự hợp lí 4. Ý nghĩa văn bản: -Ca ngợi phẩm chất cao đẹp, đức tính giản dị của Chủ tịch Hồ Chí Minh -Bài học về việc học tập, rèn luyện noi theo tấm gương của Chủ tịch Hồ Chí Minh III. Tổng kết: - Bằng dẫn chứng phong phú thuyết phục, bài viết thể hiện sự giản dị của Bác trong sinh hoạt, lối sống, việc làm.. V Luyện tập: Câu1. Hãy tìm một số ví dụ để chứng minh sự giản dị trong thơ văn của Bác Câu 2: Qua bài văn, em hiểu thế nào là đức tính giản dị và ý nghĩa của nó trong cuộc sống?
5. ĐÁP ÁN PHẦN LUYỆN TẬP Bài: Sự giàu đẹp của tiếng việt: Câu 1 (trang 37, SGK Ngữ văn 7, tập 2): -Sưu tầm, ghi lại những ý kiến nói về sự giàu đẹp, phong phú của tiếng Việt và nhiệm vụ giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt? Trả lời: Tiếng Việt của chúng ta rất giàu, tiếng ta giàu bởi đời sống của chúng ta muôn màu, đời sống tư tưởng và tình cảm dồi dào của dân tộc ta... Tiếng Việt của chúng ta rất đẹp; đẹp như thế nào, đó là điều khó nói...” (Phạm Văn Đồng - Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt). - “Hai nguồn giàu đẹp của tiếng Việt là tiếng nói của quần chúng nhân dân và ngôn ngữ văn học mà các nhà thơ lớn đã nâng lên đến mức cao. Tiếng nói hằng ngày của quần chúng nhân dân lao động, trong chiến đấu, trong quan hệ xã hội, cụ thể, sinh động, có hình ảnh, màu sắc và nhạc điệu: Tiếng nói ấy kết đọng lại rất hay, rất đẹp trong tục ngữ và ca dao...” (Xuân Diệu - Tâm sự với các em về tiếng Việt). Câu 2:Tìm 5 dẫn chứng thế hiện sự giàu đẹp của tiếng Việt về ngữ âm, từ vựng trong các bài văn, thơ đã học hoặc đọc thêm ở các lớp 6, 7. Trả lời: - Về mặt ngữ âm, từ vựng ta thường bắt gặp trong chương trình Ngữ văn 6, 7 những câu thơ, đoạn văn giàu chất thơ, chất nhạc và mang đậm chất hội họa: “ Chú bé loắt choắt Cái xắc xinh xinh Cái chân thoăn thoắt Cái đầu nghênh nghêng Ca nô đội lệch Mồm huýt sáo vang Như con chim chích Nhảy trên đường vàng” Ấy là những câu thơ đầy chất nhạc trong bài thơ (Lượm của Tố Hữu.) “Thường thường vào khoảng đó trời đã hết nồm, mưa xuân bắt đầu thay thế cho mưa phùn, không còn làm cho nền trời đùng đục như màu pha lê mờ. Sáng dậy, nằm dài nhìn ra cửa sổ thấy những vệt xanh tươi hiện ở trên trời, mình cảm thấy một niềm vui sáng sủa. Trên giàn hoa lí vài con ong siêng năng bay đi kiếm nhị hoa. Chỉ độ tám, chín giờ
6. sáng, trên nền trời trong trong có những làn sáng hồng hồng rung động như cánh con ve mới lột”. Ấy là những câu văn đầy chất thơ trích trong văn bản (Mùa xuân của tôi của tác giả Vũ Bằng.) “ Tiếng suối trong như tiếng hát xa Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.” Ấy là những câu thơ đầy chất họa trong bài thơ (Cảnh khuya của Hồ Chí Minh.) Bài: Đức tính giản dị của Bác Hồ Câu1. Hãy tìm một số ví dụ để chứng minh sự giản dị trong thơ văn của Bác -Ví dụ 1 về sự giản dị của Bác : “ Sáng ra bờ suối tối vào hang Cháo bẹ, rau măng vẫn sẵn sàng” (Tức cảnh Pác Bó – Hồ Chí Minh) -Ví dụ 2: Trong lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946) Bác mở đầu bằng những lời rất giản dị: "Chúng ta đã nhân nhượng, nhưng càng nhân nhượng thực dân Pháp càng lấn tới. Vì chúng quyết tâm chiếm nước ta một lần nữa”. Bác có rất nhiều tác phẩm nghệ thuật kiệt xuất nhưng khi hướng tới nhân dân đa số còn ít chữ nghĩa thì Bác viết rất dễ hiểu, rất giản dị. Câu 2: Qua bài văn, em hiểu thế nào là đức tính giản dị và ý nghĩa của nó trong cuộc sống? Trả lời: -Đức tính giản dị là đơn giản một cách tự nhiên trong cách sống, trong việc diễn đạt câu từ dễ hiếu, không rắc rối. -Giản dị là nét đẹp của một nhân cách lớn. Nó biểu hiện đức tính khiêm tốn mà vĩ đại. Chúng ta phải luôn rèn luyện cho minh lố sống và cách viết giản dị. Đó là sự rèn luyện về nhân cách. -Phải bền bỉ và phải có ý thức cao chúng ta mới đạt được sự giản dị.Chỉ có giản dị chúng ta mới hòa đồng và khiến mọi người nể phục yêu thương.