Đề thi HSG môn Ngữ Văn 9 - Lần 1 - Năm học 2022-2023 - Trường TH&THCS Hồng Phương (Có đáp án)

Nội dung tài liệu: Đề thi HSG môn Ngữ Văn 9 - Lần 1 - Năm học 2022-2023 - Trường TH&THCS Hồng Phương (Có đáp án)

1. PHÒNG GD&ĐT YÊN LẠC ĐỀ THI KS HSG LỚP 9 NĂM HỌC 2022 – 2023 TRƯỜNG TH&THCS HỒNG PHƯƠNG LẦN 1 – MÔN NGỮ VĂN 9 Thời gian: 150 phút, không kể thời gian giao đề. ĐỀ CHÍNH THỨC Câu 1.(4,0 điểm) : Cảm nhận của em về đoạn thơ sau: Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng, Cả thân hình nồng thở vị xa xăm; Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ. (Trích: Quê hương- Tế Hanh) Câu 2. (6,0 điểm): Giáo sư Ngô Bảo Châu có viết: “Cách tốt nhất để nuôi dưỡng niềm tin chính là đặt nó vào những dự định cụ thể và có ý nghĩa”. (Dự định, niềm tin và sự bền bỉ - Báo Tuổi trẻ, trang 5, Xuân Tân Mão 2011) Em suy nghĩ gì về ý kiến trên. Câu 3. (10 điểm): Nhà văn Lâm Ngữ Đường (Trung Quốc) cho rằng: “Văn chương bất hủ cổ kim đều viết bằng huyết lệ” Em hiểu như thế nào về ý kiến trên. Hãy làm sáng rõ qua tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ (SGK Ngữ văn 9- Tập 1). ----------------Hết----------------- (Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm) Họ và tên thí sinh.............................................SBD......................phòng thi..............
2. HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HSG LỚP 9 LẦN 1 NĂM HỌC 2022 - 2023 MÔN: NGỮ VĂN CÂU NỘI DUNG ĐIỂM 1 * Yêu cầu về hình thức: HS viết bài văn ngắn. Bố cục rõ ràng, ngôn từ trong sáng. * Yêu cầu về nội dung: HS có thể cảm nhận theo những cách khác nhau nhưng cần đảm bảo các ý sau: 1.MB: Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm, vị trí, nội dung khái quát của đoạn thơ. 0,5 2. TB: 3,0 Học sinh khẳng định đây là đoạn thơ hay nhất trong bài thơ “Quê hương” của Tế Hanh. - Cảm nhận được sau chuyến đi biển miệt mài, trở về đất liền, hình ảnh người dân làng chài hiện lên thật đẹp đẽ: 0,5 “Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng Cả thân hình nồng thở vị xa xăm.” Không hề có dấu hiệu của sự mệt mỏi, biển đêm không khiến con người sợ hãi và yếu đuối. Hình ảnh “làn da ngăm rám nắng” là làn da đặc trưng của người dân làng chài, vốn đã trải qua nhiều nắng mưa, nay ánh lên sự mạnh mẽ, rắn rỏi - Hình ảnh “Cả thân hình nồng thở vị xa xăm”, không chỉ làn da mà cả từ ánh mắt, bàn tay, bước đi Vị “xa xăm” là hương vị từ phương xa, là gió, muối, nắng đại dương, là 0,5 hơi thở của đại dương nữa Trong từ “nồng thở” còn như ẩn chứa một sức mạnh dồi dào, bền bỉ đã được tôi rèn từ lâu trong tâm hồn để từ làn da, đôi mắt, nụ cười đều sáng bừng sức sống 0,5 - Cùng với các chàng trai làng chài là những con thuyền “bạn người đi biển”: “Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.” 1,5 Sau thời gian lao động vất vả, con thuyền không dấu diếm vẻ mệt mỏi của mình: “Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm”. Biện pháp nhân hoá khiến người đọc hình dung rất rõ dáng vẻ mệt mỏi của chiếc thuyền khi trở về bến đỗ để nghỉ ngơi. Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác “ Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ”.... 3. KB: Đọc đoạn thơ, người đọc có thể cảm nhận được trong đó bao nhiêu niềm yêu mến 0,5 ... 2 * Về kĩ năng: Biết cách viết văn nghị luận xã hội, bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, có sức thuyết phục, văn viết mạch lạc, trong sáng, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu. * Về kiến thức: Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách nhưng cần đảm bảo các ý cơ bản sau: 1. Giải thích vấn đề nghị luận: 2 - Niềm tin là những gì mà ta tin tưởng, là sự hi vọng mà ta đặt vào đó. Đó là cảm 0,25 giác chắc chắn về một điều gì đó trong cuộc sống cũng như chính bản thân mình. - Nuôi dưỡng niềm tin là làm cho niềm tin lớn hơn, hoàn thiện hơn. 0,25 - Dự định cụ thể là những phác thảo, kế hoạch chi tiết hướng đến những mục tiêu cụ thể. 0,25 - Dự định có ý nghĩa là những dự định thiết thực, phù hợp với khả năng, tình huống và 0,25 khả thi. => Giải pháp tốt nhất để giữ vững cho mình một niềm tin trong cuộc sống cũng như với 1 chính bản thân mình là biết hướng niềm tin vào những điều cụ thể, có giá trị thiết thực với cuộc sống. Khi đó, niềm tin ấy không chỉ được khơi dậy mà còn được nuôi dưỡng và phát triển thành niềm tin lớn trong cuộc sống. 2. Bàn luận, chứng minh 2 * Đặt niềm tin vào những dự định cụ thể chính là giải pháp tốt nhất để nuôi dưỡng nó: + Ai cũng có những mong muốn, dự định và mục tiêu cho riêng mình, nhưng trước hết 0,5
3. phải suy xét xem niềm tin ta gửi gắm có hướng tới những mục tiêu cụ thể, phù hợp chưa. Nếu ta đặt niềm tin vào một mục tiêu mông lung, xa vời thì khó có kết quả như ta mong muốn. + Mỗi người có những mục tiêu và kì vọng khác nhau. Điều ta mong muốn, kì vọng có 0,5 thể trở thành hiện thực khi ta biết đặt nó vào những dự định cụ thể. Đó chính là con đường ngắn nhất dẫn ta đến thành công, cho ta niềm tin về những điếu tốt đẹp trong cuộc sống cũng như chính bản thân ta. * Để niềm tin của mình được nuôi dưỡng một cách thiết thực, trọn vẹn cần phải gắn kết nó vào những dự định có ý nghĩa của cuộc đời mình: - Niềm tin là vô hạn nhưng ta cần phải cân nhắc xem những gì thực sự đáng để ta đặt 0,5 niềm tin vào nó. - Dành thời gian suy nghĩ về dự định của mình xem nó có ý nghĩa như thế nào và có thể 0,5 thực hiện được không. * Thí sinh có thể lấy dẫn chứng trong thực tế cuộc sống để chứng minh. 3. Đánh giá, mở rộng vấn đề: 1 - Ý kiến của giáo sư Ngô Bảo Châu thực sự là một lời khuyên sâu sắc, hướng con người vươn tới những giá trị đích thực của cuộc sống. - Trong xã hội ngày nay, vẫn còn không ít những bạn trẻ không xác định được “nơi gửi gắm” niềm tin của mình nên bỏ mất những cơ hội thành công, rồi rơi vào tình trạng chán nản, dần dần không còn khả năng đương đầu với những khó khăn, thử thách. - Chỉ có niềm tin thì chưa đủ, phải biết nuôi dưỡng niềm tin để vươn tới những điều tốt đẹp và làm cho cuộc đời thực sự có ý nghĩa. 4. Bài học nhận thức và hành động: 1 - Nhận thức: Niềm tin đóng vai trò rất quan trọng và có ý nghĩa trong cuộc sống con người. Đó là chìa khóa của mọi thành công. Cần hiểu rõ điều mình thực sự mong muốn và hoạch định một kế hoạch cụ thể để đạt được điều đó. - Hành động: Nỗ lực trau dồi kiến thức, rèn luyện ý chí nghị lực để có thể biến niềm tin của mình thành những mục tiêu cụ thể và có ý nghĩa cho bản thân, cho gia đình và xã hội. Ta không chỉ nuôi dưỡng niềm tin cho bản thân mà còn cho cả những người xung quanh mình. 3 2.1. Nội dung 1,0 a. MB: Dẫn dắt, giới thiệu vấn đề nghị luận. Trích dẫn ý kiến, nêu phạm vi dẫn chứng.. b. Giải thích 1,5đ – Cổ kim: xưa nay, muôn đời, mọi thời kì. – Bất hủ: có giá trị, sức sống, tầm vóc. – Văn chương bất hủ cổ kim: Văn chương có giá trị muôn đời. – Huyết lệ: dòng lệ máu, khóc ra máu. Đây là cách nói hình ảnh để chỉ sự xúc động, niềm xót thương, nỗi đau quặn thắt của nhà văn. Câu nói của nhà văn Lâm Ngữ Đường đề cập tới bản chất của văn chương có giá trị muôn đời bao giờ cũng phải được tạo thành từ niềm xúc động mãnh liệt, từ trái tim đau đáu yêu thương cho đời, cho người của nghệ sĩ. Hay nói cách khác tác phẩm văn chương có tầm vóc phải chứa đựng giá trị nhân đạo sâu sắc. – Biểu hiện của huyết lệ trong sáng tác: sự thấu hiểu, đồng cảm, xót thương cho những số phận người bất hạnh, lên án tố cáo, phê phán những thế lực gây đau khổ cho con
4. người, khám phá và khẳng định vẻ đẹp, khát vọng của con người. c. Chứng minh * Biểu hiện của huyết lệ trong tác phẩm “Chuyện người con gái Nam Xương” của Nguyễn Dữ (HS phải chỉ rõ các luận điếm ): – Tấm lòng yêu thương, đồng cảm, xót xa cho số phận người phụ nữ tài sắc mà bất 1,5đ hạnh, gặp nhiều bi kịch trong cuộc đời: nỗi oan khiên, nghiệt ngã của Vũ Nương, bị chồng nghi oan đến mức nàng phải dùng cái chết để chứng tỏ tấm lòng trong trắng, tiết hạnh của mình. (Phân tích, dẫn chứng chứng minh) – Qua bi kịch thân phận của Vũ Nương, tác giả đã lên án, tố cáo XHPK bất công, tàn 1,5đ bạo đã tước đi quyền sống, chà đạp lên con người. Đó là chiến tranh phi nghĩa, là chế độ nam quyền. (Phân tích, dẫn chứng chứng minh) – Khắng định, ngợi ca vẻ đẹp cao quý của người phụ nữ dù cuộc đời của họ truân chuyên, nhọc nhằn. Vũ Nương là người phụ nữ có lòng chung thủy, sự hiếu hạnh, giàu 2đ tình yêu thương, luôn sống vì người khác, nghĩ cho người khác, khao khát phục hồi danh sự. (Phân tích, dẫn chứng chứng minh) – Trân trọng, đề cao những khát vọng nhân văn của người phụ nữ: Qua nhân vật Vũ 1,0đ Nương , Nguyễn Dữ đề cao khát vọng về tình yêu, hạnh phúc, phẩm giá, về một mái ấm gia đình bình dị, sum vầy, được tôn trọng. Đánh giá, mở rộng. – Tác phẩm giá trị không chỉ được tạo thành từ huyết lệ của nhà văn mà còn cần hình thức nghệ thuật đặc sắc. Muốn vậy, người nghệ sĩ ngoài trái tim đa cảm, tinh nhạy cần 1,5đ có tài năng thiên phú và tinh thần lao động nghệ thuật bền bỉ (phân tích chi tiết cái bóng, yếu tố kì ảo để làm rõ). – Bài học cho nhà văn: Để tạo sinh huyết lệ trong văn học, người nghệ sĩ cần phải gắn bó với cuộc đời, lắng nghe, thấu hiểu con người, cần có tinh thần lao động nghiêm túc, tôi rèn tài năng thiên phú. – Bài học cho người đọc: Khi đọc tác phẩm cần tìm hiểu sâu kỹ mạch chảy huyết lệ của nhà văn thấm trong văn bản. 3. Kết bài: 1đ Khẳng định lại vấn đề nghị luận. Bài học cho bản thân.