Đề thi khảo sát đội tuyển HSG môn Ngữ Văn 9 - Năm học 2015-2016 - Trường THCS Thị trấn Thanh Ba II (Có đáp án)

Nội dung tài liệu: Đề thi khảo sát đội tuyển HSG môn Ngữ Văn 9 - Năm học 2015-2016 - Trường THCS Thị trấn Thanh Ba II (Có đáp án)

1. PHÒNG GD&ĐT THANH BA ĐỀ THI KHẢO SÁT CHỌN ĐỘI TUYỂN TRƯỜNG THCS 2 TT THANH BA HỌC SINH GIỎI LỚP 9 (Lần 2) NĂM HỌC 2015 - 2016 ĐỀ CHÍNH THỨC Môn thi: Ngữ văn Đề thi này có: 01 trang (Thời gian làm bài: 120 phút) Câu 1 (8,0 điểm): Suy nghÜ cña em vÒ néi dung mÈu chuyÖn sau: “ Mét ng­êi Ên §é th­êng dïng hai c¸i b×nh lín ®Ó g¸nh n­íc tõ suèi vÒ nhµ. Mét trong hai c¸i b×nh nµy bÞ nøt vµ khi vÒ ®Õn nhµ, n­íc trong b×nh ®· bÞ v¬i ®i mét nöa. C¸i b×nh nøt lu«n buån b·, khæ së v× khiÕm khuyÕt cña m×nh. Mét ngµy nä, c¸i b×nh nøt nãi víi ng­êi chñ cña m×nh: - T«i thÊy thËt xÊu hæ khi m×nh kh«ng lµm trßn c«ng viÖc. V× t«i mµ «ng ph¶i lµm viÖc cùc nhäc h¬n. Ng­êi g¸nh n­íc nãi b»ng giäng c¶m th«ng: - Trªn ®­êng vÒ, ng­¬i cã ®Ó ý nh÷ng luèng hoa xinh ®Ñp däc ®­êng kh«ng? Ng­¬i cã thÊy hoa chØ mäc ë phÝa ®­êng cña ng­¬i mµ kh«ng ph¶i lµ phÝa bªn kia kh«ng? Ta ®· biÕt khiÕm khuyÕt cña ng­¬i. V× vËy ta ®· gieo nh÷ng h¹t hoa bªn ®ã, vµ mçi ngµy ng­¬i ®· t­íi n­íc cho chóng. Hai n¨m qua, ta ®· h¸i nh÷ng b«ng hoa nµy ®Ó tÆng mäi ng­êi vµ lµm ®Ñp cho c¨n nhµ chóng ta ” (Pháng theo H¹t gièng t©m hån) Câu 2 (12,0 điểm): Trong văn bản Tiếng nói của văn nghệ, Nguyễn Đình Thi viết: Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở thực tại. Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ. Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh. (Sách Ngữ văn 9, tập hai, trang 12, 13 – Nhà xuất bản Giáo dục – 2010) Bằng sự hiểu biết của mình về bài thơ Đoàn thuyền đánh cá của Huy Cận, em hãy làm sáng tỏ điều mới mẻ mà nhà thơ muốn đem góp vào đời sống.
2. HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN 9 - ĐỀ CHÍNH THỨC (Hướng dẫn chấm gồm có 03 trang) I. Hướng dẫn chung 1. Giám khảo cần nắm vững yêu cầu chấm để đánh giá tổng quát bài làm của thí sinh, tránh cách chấm đếm ý cho điểm một cách máy móc, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án và thang điểm. 2. Cần khuyến khích những bài làm có tính sáng tạo, nội dung bài viết có thể không trùng với yêu cầu trong đáp án nhưng lập luận thuyết phục, văn phong sáng rõ,... 3. Việc chi tiết hóa điểm số của các ý (nếu có) phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm của mỗi phần và được thống nhất trong Hội đồng chấm thi. 4. Điểm toàn bài tính lẻ đến 0,5 điểm. II. Đáp án và thang điểm: Câu 1 (8,0 điểm): 1. Yªu cÇu a. VÒ kü n¨ng: - BiÕt c¸ch lµm kiÓu bµi nghÞ luËn x· héi. - LuËn ®iÓm ®óng ®¾n, s¸ng tá. - DiÔn ®¹t l­u lo¸t, lÝ lÏ thuyÕt phôc. - Cã thÓ viÕt thµnh ®o¹n v¨n hoÆc bµi v¨n ng¾n. b. VÒ kiÕn thøc: Bµi viÕt cã thÓ tr×nh bµy theo c¸c c¸ch kh¸c nhau nh­ng c¬ b¶n nªu ®­îc c¸c ý sau: 1. MÈu chuyÖn nhá viÕt vÒ nh÷ng tÊm g­¬ng cao ®Ñp: - C¸i b×nh nøt- h×nh ¶nh Èn dô vÒ con ng­êi khiÕm khuyÕt, kÐm may m¾n nh­ng vÉn mong muèn lµm tèt c«ng viÖc nh­ mét ng­êi b×nh th­êng. - Ng­êi g¸nh n­íc cã tÊm lßng bao dung, nh©n ¸i, biÕt tr©n träng, c¶m th«ng. 2. MÈu chuyÖn gi¶n dÞ to¸t lªn ý nghÜa cao ®Ñp: - Mçi ng­êi cÇn ph¶i biÕt nç lùc v­¬n lªn trong cuéc sèng. Bëi lÏ cuéc sèng lµ hµnh tr×nh nç lùc kh«ng mÖt mái cña con ng­êi v­ît lªn thö th¸ch vµ nh÷ng giíi h¹n cña b¶n th©n ®Ó sèng vµ ®Ó ®­îc cèng hiÕn. Kh«ng nç lùc, con ng­êi sÏ gôc ng· tr­íc khã kh¨n. Sù cè g¾ng ®Ó v­ît lªn nh÷ng giíi h¹n cña b¶n th©n lµ rÊt ®¸ng tr©n träng vµ con ng­êi cã thÓ bÞ khiÕm khuyÕt nh­ng kh«ng bÊt lùc, tù ti, ®Çu hµng, vÉn mong muèn trë nªn h÷u Ých h¬n cho cuéc sèng. - CÇn biÕt an ñi, c¶m th«ng, tr©n träng vµ yªu th­¬ng, chia sÎ víi mäi ng­êi, nhÊt lµ nh÷ng ng­êi khiÕm khuyÕt, kÐm may m¾n. §ã lµ nguån ®éng viªn tinh thÇn v« gi¸ tiÕp thªm søc m¹nh cho con ng­êi v­ît qua khã kh¨n. Döng d­ng tr­íc khã kh¨n cña ng­êi kh¸c lµ biÓu hiÖn cña lèi sèng v« c¶m, Ých kû. - CÇn ph¶i lµm g× ®ã cô thÓ, thiÕt thùc ®Ó ph¸t huy søc m¹nh cña mäi ng­êi, lµm cho cuéc sèng cña mäi ng­êi tèt ®Ñp vµ cã ý nghÜa h¬n. Con ng­êi dï khiÕm khuyÕt nh­ng nÕu ®­îc quan t©m, ®­îc t¹o ®iÒu kiÖn sÏ trë nªn h÷u Ých h¬n cho cuéc sèng, nÕu ®­îc cèng hiÕn hÕt m×nh vÉn cã thÓ t¹o nªn nh÷ng ®iÒu kú diÖu. + MÈu chuyÖn cho ta bµi häc s©u s¾c vÒ c¸ch sèng, vÒ th¸i ®é øng xö víi mäi ng­êi; lµ lêi nh¾n nhñ mçi ng­êi r»ng cÇn ph¶i biÕt quan t©m, chia sÎ, yªu
3. th­¬ng vµ h·y b»ng nh÷ng viÖc lµm cô thÓ, cã ý nghÜa gióp cho cuéc sèng cña tÊt c¶ mäi ng­êi tèt ®Ñp h¬n. H·y c­ xö b×nh ®¼ng vµ t¹o c¬ héi cho nh÷ng ng­êi khiÕm khuyÕt, kÐm may m¾n. X¸c ®Þnh lèi sèng tÝch cùc, phª ph¸n lèi sèng mÆc c¶m, tù ti hoÆc tù b»ng lßng víi m×nh còng nh­ sù Ých kû, thãi v« c¶m vµ th¸i ®é miÖt thÞ ®èi víi nh÷ng ng­êi khiÕm khuyÕt, kÐm may m¾n. b. Tiªu chuÈn cho ®iÓm - §iÓm 8: §¹t ®­îc c¸c yªu cÇu nªu trªn, lÝ lÏ thuyÕt phôc, v¨n viÕt m¹ch l¹c, kh«ng m¾c nh÷ng lçi diÔn ®¹t th«ng th­êng. - §iÓm 5-6 : §¹t ®­îc qu¸ nöa yªu cÇu vÒ néi dung. Cßn mét sè lçi vÒ diÔn ®¹t. - §iÓm 1-2: §¹t ®­îc mét nöa yªu cÇu vÒ néi dung, m¾c nhiÒu lçi vÒ h×nh thøc. - §iÓm 0: L¹c ®Ò, sai c¶ néi dung vµ ph­¬ng ph¸p. Câu 2 (12,0 điểm): 1. Yêu cầu về kỹ năng: - Có kỹ năng nghị luận về một vấn đề văn học, có lý lẽ thuyết phục và thể hiện được sự cảm thụ tác phẩm truyện tinh tế. - Bố cục hợp lý, rõ ràng, diễn đạt lưu loát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp. - Văn viết trong sáng, có cảm xúc. 2. Yêu cầu về kiến thức: Bài viết có thể trình bày theo những cách khác nhau nhưng đại thể có các ý cơ bản sau: 1. Giải thích : 1,5 điểm - Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng những vật liệu mượn ở thực tại: Tác phẩm nghệ thuật nói chung và tác phẩm văn học nói riêng bao giờ cũng lấy chất liệu từ cuộc sống thực tại. Vật liệu mượn ở thực tại - đó chính là hiện thực khách quan về cuộc sống, con người, xã hội: những con người, những số phận, những mảng đời sống gia đình, xã hội được các tác giả dùng làm đề tài trong sáng tác của mình.Văn học trở thành tấm gương phản chiếu hiện thực, qua tác phẩm người đọc có thể hình dung được “sự sống muôn hình vạn trạng”. - Nhưng nghệ sĩ không những ghi lại cái có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ: Người nghệ sĩ không chỉ phản ánh hiện thực khách quan của cuộc sống, mà qua đó còn muốn gửi gắm những tư tưởng, tình cảm, thái độ, những khát khao, ý tưởng mới mẻ, những điều chiêm nghiệm, suy ngẫm sâu sắc về con người và cuộc sống. + Giải thích nội dung ý nghĩa của nhận định; - Ý kiến của nhà văn Nguyễn Đình Thi nhằm đề cập tới nội dung phản ánh, thể hiện của văn nghệ. Tác phẩm nghệ thuật bao giờ cũng phản ánh thực tại là nơi nhà văn gửi gắm thế giới tình cảm, quan điểm nhân sinh, tư tưởng, ý tưởng mới mẻ của mình. Đây cũng là đặc trưng của nghệ thuật nói chung tác phẩm văn chương nói riêng. 2. Chứng minh:
4. Qua văn bản Đoàn thuyền thuyền đánh cá của Huy Cận có thể thấy rõ điều đó: Ý 1: “Đoàn thuyền đánh cá” phản ánh thực tại đời sống : (4,0 điểm) - Năm 1958, khi đất nước đã kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, miền Bắc được giải phóng và đi vào xây dựng cuộc sống mới, Huy Cận có chuyến đi thực tế dài ngày ở vùng mỏ Quảng Ninh. Từ chuyến đi thực tế này, hồn thơ Huy Cận mới thực sự nảy nở trở lại và dồi dào trong cảm hứng về thiên nhiên đất nước, về lao động và niềm vui trước cuộc sống mới. - Hiện thực được phản ánh trong bài thơ là khung cảnh lao động trên biển cả, là khúc ca lạc quan, yêu đời, là khí thế lao động hăng say của người lao động (HS phân tích những dẫn chứng tiêu biểu trong bài thơ để thấy được cảnh sinh hoạt lao động một buổi ra khơi đánh cá của những người lao động trên biển...) Ý 2: “Đoàn thuyền đánh cá” thể hiện tư tưởng, quan điểm của nhà thơ về cuộc sống: (5,0 điểm) - Đó là cảm hứng mới về thiên nhiên, đất nước, cái nhìn mới mẻ đối với công việc lao động và người lao động trong công cuộc xây dựng đất nước. - Những cảm hứng mới đó đã tạo nên chất lãng mạn và những liên tưởng độc đáo, sáng tạo của nhà thơ: Những liên tưởng cảnh mặt trời lặn, hình ảnh con thuyền trở kỳ vĩ, khổng lồ ( bánh lái là gió, cánh buồm là trăng tư thế: dò bụng biển, dàn đan thế trận....), vẻ đẹp lộng lẫy và rực rỡ huyền ảo của các loài cá, đặc biệt là niềm vui của người lao động qua tiếng hát gọi cá..., cảnh đoàn thuyền trở về lúc rạng đông chạy đua cùng mặt trời... -> Những hình ảnh thơ giàu vẻ đẹp lãng mạn, được sáng tạo với bút pháp khoáng đạt, phóng đại, khoa trương.. - Từ công việc bình thường của một buổi đánh cá đêm trên biển Huy Cận đã nói lên một điều mới mẻ: Cuộc sống mới tạo nên những tầm vóc mới cho con người lao động, thiên nhiên đất nước đẹp, giàu qua cái nhìn của nghệ sĩ cách mạng -> Âm hưởng của bài thơ như một khúc tráng ca khoẻ khoắn, sau sưa, bay bổng, ca ngợi con người trong lao động với tinh thần làm chủ.. 3. Đánh giá chung: 1,5 điểm - Kh¼ng ®Þnh nhµ phª b×nh v¨n häc NguyÔn §×nh Thi rÊt am hiÓu vÒ gi¸ trÞ cña v¨n häc; nhËn ®Þnh cña «ng gióp chóng ta ®Þnh h­íng c¶m thô, ph©n tÝch, th­ëng thøc t¸c phÈm v¨n häc ®­îc ®Çy ®ñ, ®óng ®¾n. - Khái quát những điều mới mẻ, lời nhắn nhủ trong tác phẩm Đoàn thuyền đánh cá và rút ra những điều mới mẻ về người lao động trong trang thơ sau Cách mạng tháng Tám nói chung. - Ý nghĩa của những điều mới mẻ, lời nhắn nhủ này .