33 Câu hỏi ôn tập môn Sinh học Lớp 9 học kì II

Nội dung tài liệu: 33 Câu hỏi ôn tập môn Sinh học Lớp 9 học kì II

1. 1 CÂU HỎI ÔN TẬP MÔN SINH HỌC 9 1/ Öu theá lai (UTL) laø hieän töôïng cô theå lai F1 coù sức sống cao hôn, sinh trưởng nhanh hơn, các tính trạng năng suất, cao hơn hoặc vượt trội hơn so vôùi boá mẹ. Ví dụ: Gà Đông cảo x Gà Ri 2/ Cô sôû di truyeàn cuûa hieän töôïng UTL (nguyên nhân). - Do söï taäp trung caùc gen troäi coù lôïi ôû cô theå lai F1. Ví dụ: P: AabbCC x aaBBcc -> F1 : AaBbCc - UTL bieåu hieän cao nhaát ôû F1, sau ñoù giaûm daàn qua caùc theá heä. 3/ Không dùng con lai F1 trong UTL để nhân giống vì con lai ở thể dị hợp nên các gen lặn khoâng ñöôïc bieåu hieän. Nhöng neáu cho F1 lai vôùi nhau sẽ tạo ra kiểu gen đồng hợp lặn và biểu hiện kiểu hình xấu. 4/ Muốn duy trì UTL cần phải đưa con lai F1 vào sản xuất hoặc nuôi trồng. 5/ Phương pháp taïo öu theá lai ôû caây troàng: - Phương pháp lai khaùc doøng: Taïo 2 doøng töï thuï phaán roài cho giao phaán vôùi nhau sẽ tạo được giống lai có năng suất cao. - Phương pháp lai khaùc thöù là phương pháp lai giữa hai thứ hoặc lai tổng hợp nhiều thứ của cùng một loài. 6/ Phương pháp taïo öu theá lai ôû vaät nuoâi. - Lai kinh teá laø cho giao phoái giöõa caëp vaät nuoâi boá meï thuoäc 2 doøng thuaàn khaùc nhau roài duøng con lai F1 laøm saûn phaåm, không dùng nó làm giống. - Ở nước ta, lai kinh tế được thực hiện dưới hình thức: dùng con cái thuộc giống trong nước cho giao phối với con đực cao sản thuộc giống thuần nhập nội. - VD: Lợn lai Ỉ Móng Cái x Đại bạch có sức sống cao, tăng trọng nhanh, tỉ lệ thịt nạc cao. 7/ Môi trường sống của sinh vật: Moâi tröôøng sống cuûa sinh vaät laø bao gồm taát caû nhöõng gì bao quanh sinh vật. - Coù 4 loaïi moâi tröôøng sống : + Môi trường nöôùc ( Ví duï: cá chép) + Môi trường trong ñaát (giun đất) + Môi trường treân maët ñaát – không khí (môi trường trên cạn) (cây hoa hồng) + Môi trường sinh vật (sán lá gan) 8/ Nhân tố sinh thái của môi trường: Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới sinh vật. Có 2 nhóm: + Nhóm nhân tố sinh thái vô sinh (không duy trì sự sống): như đất, nước, không khí, + Nhóm nhân tố sinh thái hữu sinh (có duy trì sự sống): gồm nhân tố con người và nhóm nhân tố các sinh vật khác. 9/ Giới hạn sinh thái: Giôùi haïn sinh thaùi laø giôùi haïn chịu ñöïng cuûa cô theå sinh vaät ñoái vôùi moät nhaân toá sinh thaùi nhaát ñònh. (vẽ sơ đồ) 10/ Quan heä cuøng loaøi: - Caùc sinh vaät cuøng loaøi hoã trôï laãn nhau khi có đầy đủ thức ăn, nơi ở, khả năng tự vệ,...
2. 2 Ví dụ: Đàn trâu rừng sống thành bầy có khả năng tự vệ, chống kẻ thù tốt hơn, - Khi gaëp ñieàu kieän sống baát lôïi (thiếu thức ăn, nơi ở, ) caùc caù theå này sẽ caïnh tranh nhau daãn ñeán moät soá caù theå taùch ra khoûi nhoùm. * Quan hệ giữa các cá thể trong hiện tượng tự tỉa ở thực vật là mối quan hệ cạnh tranh. Hiện tượng này diễn ra mạnh mẽ khi trồng cây với mật độ dày, thiếu ánh sáng. 11/ Quan heä khaùc loaøi: a/ Quan heä hoã trôï: Gồm những hình thức như: - Coäng sinh: Söï hôïp taùc cuøng coù lôïi giöõa caùc loaøi sinh vaät. VD: Ở địa y, nấm hút nước và muối khoáng, tảo hấp thu nước, muối khoáng và ánh sáng mặt trời tổng hợp chất hữu cơ, nấm và tảo đều sử dụng chất hữu cơ do tảo tổng hợp. - Hoäi sinh: Söï hôïp taùc giöõa 2 loaøi sinh vaät, trong ñoù moät beân coù lôïi coøn beân kia khoâng coù lôïi cuõng khoâng coù haïi. Ví dụ: Địa y sống bám trên cành cây. b/ Quan heä ñoái ñòch: - Caïnh tranh: Caùc loaøi tranh giaønh thöùc aên, nôi ôû vaø caùc ñieàu kieän soáng. Ví dụ: Dê và bò cùng ăn cỏ trên một cách đồng. - Kí sinh, nöûa kí sinh: Soáng nhôø treân cô theå cuûa sinh vật khaùc và laáy chaát dinh döôõng. Ví dụ: Giun đũa kí sinh trong ruột người, cây tầm gửi sống trên cây mận, . - Sinh vaät aên sinh vaät khaùc: Goàm ñoäng vaät aên thòt, ñoäng vaät aên thöïc vaät, thöïc vaät baét saâu boï, * Trong thực tiễn sản xuất để tránh sự cạnh tranh gay gắt cần phải: - Ở cây trồng: Mật độ gieo trồng phải hợp lí, đảm bảo đủ ánh sáng, cung cấp đủ nước và muối khoáng theo từng giai đoạn của cây. - Ở vật nuôi: Cần chú ý đến chuồng trại, cung cấp thức ăn đầy đủ và hợp lí, chú ý giữ vệ sinh và phòng bệnh cho vật nuôi. 12/ Quaàn theå sinh vaät laø taäp hôïp nhöõng caù theå cuøng loaøi, sinh soáng trong moät khoaûng khoâng gian nhaát ñònh, ôû moät thôøi điểm nhaát ñònh vaø coù khaû naêng sinh saûn taïo thaønh nhöõng theá heä môùi. Ví duï: Röøng coï, ñoài cheø, ñaøn sói . * Lấy 2 ví dụ chứng minh các cá thể trong quần thể hỗ trợ, cạnh tranh lẫn nhau: - Các con sói trong cùng một đàn sói cùng đi săn mồi, chúng hỗ trợ và phối hợp nhau tìm thức ăn. - Nhưng khi số lượng trong đàn sói tăng nhiều mà nguồn thức ăn khan hiếm, chúng sẽ cạnh tranh với nhau. 13/ Những đặc trưng cơ bản của quần thể: a)Tæ leä giôùi tính: Laø tæ leä giöõa soá löôïng cá thể ñöïc/caùi - Tỉ lệ này có ý nghĩa quan trọng, nó đaûm baûo hieäu quaû sinh saûn của quần thể. b) Thaønh phaàn nhoùm tuoåi. - Nhóm tuổi trước sinh sản: Làm tăng khối lượng và kích thước của quần thể. - Nhóm tuổi sinh sản: Quyết định mức sinh sản của quần thể. - Nhóm tuổi sau sinh sản: Các cá thể không còn khả năng sinh sản. c) Maät ñoä quaàn theå: Laø soá löôïng hay khoái löôïng sinh vaät coù trong moät ñôn vò dieän tích hay theå tích.
3. 3 - Maät ñoä quaàn theå phuï thuoäc vaøo: chu kì soáng cuûa sinh vật, nguoàn thöùc aên cuûa quần thể, yeáu toá thôøi tieát, haïn haùn, luõ luït, . 14/ Ảnh hưởng của môi trường tới quần thể sinh vật: Caùc điều kiện soáng cuûa moâi tröôøng như khí hậu, nguồn thức ăn, nơi ở, thay ñoåi seõ daãn tôùi söï thay ñoåi veà soá löôïng caù theå trong quaàn theå. - Mật độ cá thể trong quần thể được điều chỉnh quanh mức cân bằng như thể nào? Khi mật độ cá thể tăng quá cao dẫn đến thiếu thức ăn, nơi ở, phát sinh nhiều bệnh tật, nhiều cá thể bị chết, khi đó mật độ quần thể lại được cân bằng. 15/ Quần xã sinh vật laø taäp hôïp nhiều quaàn theå sinh vaät thuộc các loài khác nhau, cuøng soáng trong moät khoâng gian xaùc ñònh và chuùng coù moái quan heä mật thiết và gaén boù với nhau. QX coù caáu truùc töông ñoái oån ñònh. (So sánh quần thể với quần xã) * Giống nhau: Đều là tập hợp nhiều sinh vật sống trong một khoảng không gian xác định. * Khác nhau: Quần thể Quần xã - Tập hợp nhiều cá thể sinh vật cùng một - Tập hợp nhiều cá thể sinh vật thuộc nhiều loài. loài khác nhau. - Có cấu trúc và phạm vi phân bố nhỏ - Có cấu trúc và phạm vi phân bố rộng - Giữa các cá thể có thể giao phối hoặc - Giữa các cá thể không giao phối hoặc giao giao phấn. phấn. 16/ Những dấu hiệu điển hình của một quần xã: Daáu hieäu cô baûn laø soá löôïng vaø thaønh phaàn loài. - Soá löôïng caùc loaøi ñöôïc ñaùnh giaù qua: + Ñoä ña daïng: là mức độ phong phú về số lượng loài. + Ñoä nhieàu: mật độ cá thể của từng loài. + Độ thöôøng gaëp: tỉ lệ % số địa điểm bắt gặp một loài nào đó. - Thaønh phaàn caùc loaøi ñöôïc theå hieän qua: + Loaøi öu theá: loài đóng vai trò quan trọng trong quần xã. + Loaøi đđặc tröng: loài chỉ có ở một quần xã. 17/ Quan hệ giữa ngoại cảnh và quần xã: - Khái niệm cân bằng sinh học: Số lượng cá thể của mỗi quần thể trong quần xã luôn luôn được khống chế ở mức độ phù hợp với khả năng của môi trường . Từ đó tạo nên sự cân bằng trong quần xã. - Ví dụ: Khi gặp điều kiện thuận lợi thì sâu bọ phát triển mạnh, dẫn đến số lượng chim ăn sâu tăng. Khi chim ăn nhiều sâu dẫn đến số lượng sâu bọ lại giảm. 18/ Heä sinh thaùi bao goàm quaàn xaõ sinh vaät vaø khu vöïc soáng cuûa quaàn xaõ. - Thaønh phaàn của heä sinh thaùi gồm: + Nhaân toá voâ sinh như đất, nước, thảm mục,.... + Sinh vaät saûn xuaát là thực vật. + Sinh vaät tieâu thụ gồm có động vật ăn thực vật và động vật ăn thịt. + Sinh vaät phaân giaûi ( như vi khuẩn, naám)
4. 4 19/ Chuoãi thöùc aên là một dãy nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh dưỡng với nhau. Mỗi loài trong chuỗi thức ăn vừa là sinh vật tiêu thụ mắt xích đứng trước, vừa là sinh vật bị mắt xích đứng sau tiêu thụ. Ví dụ: - Caây coû -> saâu aên laù caây -> chuoät. - Caây coû -> Chuoät -> vi khuaån. 20/ Löôùi thöùc aên bao goàm nhiều chuoãi thöùc aên coù nhieàu maét xích chung. - Moät löôùi thöùc aên hoaøn chænh goàm 3 thaønh phaàn: Sinh vaät saûn xuaát, sinh vaät tieâu thuïvà sinh vaät phaân giaûi. 21/ ¤ nhiÔm m«i trưêng lµ hiÖn tưîng m«i trường tù nhiªn bÞ bÈn, ®ång thời c¸c tÝnh chÊt vËt lý, ho¸ häc, sinh học của môi trường bÞ thay ®æi, g©y t¸c h¹i tíi con ngưêi vµ sinh vËt khác. * Các tác nhân chủ yếu gây ô nhiễm môi trường (hoạt động của con người): 1. ¤ nhiÔm do c¸c khÝ th¶i ra tõ ho¹t ®éng c«ng nghiÖp vµ sinh hoạt: thải ra khí CO2, SO2, NO và bụi g©y « nhiÔm kh«ng khÝ. 2. ¤ nhiễm do thuèc b¶o vÖ thùc vËt vµ chÊt ®éc ho¸ häc: NÕu sö dông kh«ng ®óng c¸ch hoÆc qu¸ liÒu lưîng sÏ gây ô nhiễm m«i trưêng nưíc, ®Êt. 3. ¤ nhiÔm do c¸c chÊt phãng x¹: sẽ gây ảnh hưởng đến con ngưêi vµ sinh vËt, g©y ra mét sè bÖnh di truyÒn, bÖnh ung thư. 4. ¤ nhiÔm do c¸c chÊt th¶i r¾n: §å nhùa, giÊy vôn, m¶nh cao su, b«ng, kim tiªm,... 5. ¤ nhiÔm do sinh vËt g©y bÖnh: Sinh vËt g©y bÖnh cã nguån gèc tõ chÊt th¶i kh«ng ®ưîc thu gom và xö lý đúng cách hoặc do mét sè thãi quen trong ăn uống của con người, ... 22/ Tác hại của ô nhiễm môi trường là: Gây hại cho sức khỏe con người và sinh vật khác. Tạo điều kiện cho vi sinh vật gây bệnh. Làm suy thoái hệ sinh thái, ô nhiễm môi trường,.... 23/ Nguyên nhân của việc ngộ độc thuốc bảo vệ thực vật sau khi ăn rau và quả: - Do dùng sai thuốc hoặc sử dụng thuốc không đảm bảo chất lượng. - Do dùng quá liều hoặc phun thuốc trước thu hoạch làm thuốc không kịp phân hủy. 24/ Các biện pháp hạn chế ô nhiễm môi trường: - Xử lí chất thải công nghiệp và chất thải sinh hoạt. Cải tiến công nghệ để có thể sản xuất ít gây ô nhiễm. Sử dụng nhiều loại năng lượng không gây ô nhiễm (năng lượng gió, năng lượng Mặt trời,..). Xây dựng nhiều công viên cây xanh. Tuyên truyền cho mọi người về phòng chống ô nhiễm môi trường,... 25/ Các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu: - Tµi nguyªn kh«ng t¸i sinh: lµ d¹ng tµi nguyªn sau mét thêi gian sö dông sÏ bÞ c¹n kiÖt. VD: than ®¸, quÆng, dÇu má, ... - Tµi nguyªn t¸i sinh lµ d¹ng tµi nguyªn khi sö dông hîp lý sÏ cã ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn, phôc håi. VD: tài nguyên rõng, ®Êt, nưíc, nguồn lợi thủy sản, - Tµi nguyªn n¨ng lưîng vÜnh cöu như năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng thuû triÒu, ...Đó là những nguồn năng lượng sạch, khi sử dụng không gây ô nhiễm môi trường. 26/ Vì sao phải sử dụng tiết kiệm và hợp lí nguồn tài nguyên thiên nhiên? Vì tài nguyên thiên nhiên không phải là vô tận, phải sử dụng tiết kiệm và hợp lí để vừa đáp ứng được nhu cầu sử dụng tài nguyên của xã hội hiện tại, vừa duy trì lâu dài các nguồn tài nguyên cho tương lai.
5. 5 27/ Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên: 1. Sö dông hîp lÝ tµi nguyªn ®Êt: - Đất là môi trường để sản xuất lương thực, thực phẩm nuôi sống con người. - Sö dông hîp lÝ tµi nguyªn ®Êt lµ lµm cho ®Êt kh«ng bÞ tho¸i ho¸, xói mòn, khô hạn, . Thực vật có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ đất. 2. Sö dông hîp lÝ tµi nguyªn nưíc: - Nưíc lµ nhu cÇu kh«ng thÓ thiÕu cña mäi sinh vËt trªn Tr¸i ®Êt. Tài nguyên nước tái sinh theo chu trình nước của Trái đất. - Sö dông hîp lÝ tµi nguyªn nưíc lµ kh«ng lµm « nhiÔm vµ c¹n kiÖt nguån nưíc. 3. Sö dông hîp lÝ tµi nguyªn rõng: - Rõng là môi trường sống của c¸c loµi sinh vËt, nó gãp phÇn quan träng trong viÖc giữ c©n b»ng sinh th¸i cña Tr¸i ®Êt. - Sö dông hîp lÝ tµi nguyªn rõng lµ kÕt qu¶ gi÷a khai th¸c cã møc ®é vµ b¶o vÖ, trång rõng, thµnh lËp c¸c khu b¶o tån thiªn nhiªn, c¸c vưên quèc gia. 28/ Sử dụng hợp lí tài nguyên rừng có ảnh hưởng như thế nào tới các tài nguyên khác (tài nguyên đất và nước)? - Vì rừng có vai trò quan trọng trong việc hình thành và bảo vệ đất. Xác sinh vật sau khi được phân giải sẽ cung cấp chất khoáng cho đất. Cây rừng ngăn cản nước mưa, giúp hạn chế xói mòn đất, ngăn chặn lũ lụt, . 29/ Các hệ sinh thái chủ yếu trên trên Trái đất, cho ví dụ: - HÖ sinh th¸i trªn c¹n gồm: HST thảo nguyên, HST hoang mạc,HST nông nghiệp,... - HÖ sinh th¸i dưới nưíc gồm: + HST nước mÆn gồm HST biển khơi và các HST ven bờ (rõng ngËp mÆn, rạn san hô,..) + Hệ sinh th¸i nưíc ngät gồm HSTs«ng, suối,ao, hồ. 30/ B¶o vÖ hÖ sinh th¸i rõng: Bảo vệ rừng là góp phần bảo vệ các loài sinh vật, điều hòa khí hậu, giữ cân bằng sinh thái của Trái đất. Các biện pháp bảo vệ như: X©y dùng kÕ ho¹ch khai th¸c rõng ë møc ®é phï hîp. Trång rõng, x©y dùng c¸c khu b¶o tån, vưên quốc gia. VËn ®éng đồng bào ít người đÞnh canh, định cư. Tuyªn truyÒn ®Ó toµn d©n tham gia b¶o vÖ rõng,... 31/ B¶o vÖ hÖ sinh th¸i biÓn: Các loài động vật trong hệ sinh thái biện rất phong phú, là nguồn thức ăn giàu đạm chủ yếu của con người. Các biện pháp bảo vệ như: Có kế hoạch khai thác nguồn tài nguyên biển ở mức độ hợp lí. TÝch cùc b¶o vÖ rõng ngËp mÆn vµ trång l¹i rõng. Xö lý c¸c nguån chÊt th¶i trưíc khi ®æ ra s«ng, biÓn. Lµm s¹ch b·i biÓn, 32/ B¶o vÖ c¸c hÖ sinh th¸i n«ng nghiÖp: HST nông nghiệp cung cấp lương thực, thực phẩm cho con người và nguyên liệu cho công nghiệp, đảm bảo sự phát triển của đất nước. - Biện pháp bảo vệ: Duy tr× các HST n«ng nghiÖp chñ yÕu như: lóa, c©y c«ng nghiÖp, l©m nghiÖp, đồng thời c¶i t¹o các HST ®Ó cã n¨ng suÊt cao. 33/ Hãy chứng minh nước ta là nước có HST nông nghiệp phong phú: Vùng Tây nguyên: cà phê, cao su, chè. Vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng: lúa nước.Vùng đồng bằng châu thổ sông Cửu long: lúa nước, ./.